Kontrola instalacji odgromowej: jak często i dlaczego warto.

Instalacja odgromowa (piorunochronna) chroni budynek, ludzi i urządzenia przed skutkami uderzenia pioruna. Działa tylko wtedy, gdy jest sprawna. Korozja, uszkodzenia mechaniczne czy zmiany w budynku mogą z czasem pogorszyć jej skuteczność, dlatego prawo nakłada na właścicieli i zarządców obowiązek regularnych kontroli.

Podstawa prawna

Obowiązek wynika z art. 62 ustawy Prawo budowlane. Właściciel lub zarządca obiektu musi zapewnić okresowe kontrole stanu technicznego, w tym instalacji piorunochronnej.

Jak często kontrolować instalację odgromową?

Co najmniej raz na 5 lat: pełna kontrola z pomiarami. Obejmuje ona m.in.:

• oględziny zwodów, przewodów odprowadzających i uchwytów,
• sprawdzenie ciągłości połączeń,
• pomiary rezystancji uziemienia,
• ocenę stanu złączy kontrolnych i elementów narażonych na korozję.

Co najmniej raz w roku: kontrola ogólna. W ramach rocznego przeglądu technicznego obiektu sprawdza się elementy narażone na działanie warunków atmosferycznych. Warto wtedy obejrzeć także widoczne elementy instalacji odgromowej.

Kiedy kontrole muszą być częstsze?

• Obiekty wielkopowierzchniowe (np. hale, duże obiekty handlowe i magazynowe): kontrole dwa razy w roku, do 31 maja i do 30 listopada.
• Obiekty zagrożone wybuchem lub pożarem (np. stacje paliw, magazyny materiałów łatwopalnych, zakłady przemysłowe): zwykle co roku, zgodnie z projektem i obowiązującymi normami.
• Po uderzeniu pioruna w obiekt lub jego pobliże.
• Po remoncie, przebudowie lub nadbudowie, zwłaszcza gdy prace dotyczyły dachu lub elewacji.

Kontrole według normy PN-EN 62305-3

Przepisy Prawa budowlanego ustalają minimum, a norma PN-EN 62305-3 (ochrona odgromowa, część 3: uszkodzenia fizyczne obiektów budowlanych i zagrożenie życia) wskazuje, jak często i w jakim zakresie kontrolować konkretną instalację. Częstotliwość zależy od klasy LPS (I–IV), czyli poziomu ochrony przyjętego w projekcie.

Rodzaje kontroli według normy:

• podczas budowy obiektu (elementy, które później będą niewidoczne, np. uziomy i przewody w ścianach),
• po zakończeniu montażu instalacji (odbiór),
• okresowe, w terminach z tabeli poniżej,
• po każdej zmianie lub naprawie instalacji albo obiektu,
• po uderzeniu pioruna w obiekt.

Maksymalne odstępy między kontrolami okresowymi (tabela E.2 normy, według zalecanych odstępów):

„Sytuacje krytyczne” to m.in. obiekty z wrażliwymi systemami elektronicznymi oraz obiekty zagrożone wybuchem lub z dużą liczbą ludzi. Klasę LPS i ewentualną krytyczność obiektu określa projekt lub analiza ryzyka według PN-EN 62305-2.

Zakres kontroli pełnej według normy:

• zgodność instalacji z dokumentacją projektową i wymaganiami wybranej klasy LPS,
• stan zwodów, przewodów odprowadzających, uchwytów i złączy (korozja, uszkodzenia, poluzowane połączenia),
• ciągłość elektryczna przewodów i połączeń wyrównawczych,
• rezystancja uziemienia i stan uziomów,
• zachowanie odstępów izolacyjnych między instalacją odgromową a innymi elementami (np. instalacją fotowoltaiczną),
• stan i dobór ograniczników przepięć,
• aktualizacja dokumentacji i protokołu z kontroli.

Jak to łączy się z przepisami: odstępy z normy to zalecenia, a pięcioletnia kontrola z Prawa budowlanego to minimum prawne. W praktyce obowiązuje więc termin krótszy. Dla instalacji klasy I lub II norma zaleca pełną kontrolę co 2 lata, a dla obiektów o podwyższonym ryzyku co rok. Jeśli projekt lub ubezpieczyciel wskazuje krótsze terminy, należy stosować je.

Edycje normy: obok edycji PN-EN 62305-3 z 2011 r. dostępna jest nowsza edycja międzynarodowa IEC 62305-3:2024. Przed zleceniem kontroli ustal, na którą edycję powołuje się projekt instalacji.

Kto może wykonać kontrolę?

Przegląd i pomiary powinna wykonać osoba z odpowiednimi kwalifikacjami: elektryk z uprawnieniami SEP (z uprawnieniami do pomiarów i eksploatacji), wyposażony w sprawne i wzorcowane przyrządy pomiarowe.

Dokumentacja po kontroli

Z każdej kontroli sporządza się protokół z pomiarów i oceny stanu technicznego. Właściciel lub zarządca przechowuje go w książce obiektu budowlanego. Dokument jest potrzebny podczas kontroli nadzoru budowlanego i przy likwidacji szkody.

Co grozi za brak kontroli?

• mandat lub kara nałożona przez organ nadzoru budowlanego,
• ryzyko odmowy lub obniżenia odszkodowania przez ubezpieczyciela po pożarze lub zniszczeniach spowodowanych piorunem,
• większe zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Podsumowanie

Potrzebujesz kontroli lub pomiarów instalacji odgromowej? Skontaktuj się z nami, a przygotujemy ofertę i protokół zgodny z przepisami.